Fortune 500 Türkiye araştırmasının sonuçları belirtildi: Satışlar sürat kesti, kârlar düştü, istihdam daraldı

Mr.T

New member
Türkiye’nin en büyük 500 şirketinin sıralandığı Fortune 500 Türkiye Araştırması’na bakılırsa, şirketlerin 2020 yılı net satışları bundan evvelki yıla göre yüzde 6,3 artarak 1.9 trilyon TL’ye yükseldi. Bu durum Fortune 500 Türkiye Araştırması’nda son 10 yılda görülen en düşük büyüme oranı olurken, son senelerla kıyaslandığında da büyümenin değerli oranda sürat kestiği görülüyor. Şirketlerin 2020 yılı net kârı bundan evvelki yıla nazaran yüzde 15 düşerken, çalışan sayısı da 2015 yılından bu yana birinci kere azaldı.

Güç Piyasaları İşletme A.Ş, uzun yıllardır Fortune 500 Türkiye’nin bir numarası olan TÜPRAŞ’tan tepeyi aldı.


Fortune Türkiye ve CRIF Türkiye’nin 2008 yılından bu yana bir arada gerçekleştirdiği ve Türkiye’nin en büyük 500 şirketinin listelendiği ‘Fortune 500 Türkiye-2020 Araştırması’nın sonuçları belirtildi. Fortune Mecmuası Yayın Direktörü Şule Laleli, Fortune 500 Türkiye Editörü ErsanTaylan ve CRIF Analitik Ünite Müdürü Yavuz Arsoy’un iştirakiyle düzenlenen basın toplantısında sonuçlar kamuoyu ile paylaşıldı. Fortune 500 Türkiye-2020 listesinde yer alan şirketlerin net satışları bundan evvelki yıla göre yüzde 6,3 oranında artarak 1 trilyon 939 milyar TL’ye yükseldi. 2018 yılında yüzde 31,8, 2019 yılında yüzde 14,9 artış göz önünde bulundurulduğunda 2020 yılında şirketlerin net satış gelirlerindeki artışın kıymetli oranda sürat kestiği görülüyor. Ayrıyeten 2020, Fortune 500 Türkiye şirketlerinin son 10 yılda büyüme manasında en düşük performansı gösterdikleri yıl oldu. ÜFE ile arındırıldığında ise net satışların gerçek olarak yüzde 15,1 oranında düştüğü görülüyor.Fortune 500 Türkiye-2020 Araştırması, bu manada global salgın niçiniyle tarihte gibisi görülmeyen belirsizlik ve arz-talepte yaşanan şokların, şirketler ekosisteminde yarattığı olumsuzluğu net olarak ortaya koyuyor.

Tepenin yeni sahibi EPİAŞ

Bu yıl 14’üncüsü açıklanan, finansal kurumlar ve holding haricindeki tüm bölümleri kapsayan Fortune 500 Türkiye-2020 listesinde en kıymetli değişim dorukta yaşandı. Güç Piyasaları İşletmesi A.Ş (EPİAŞ), uzun yıllardır Fortune 500 Türkiye’nin bir numarası olan TÜPRAŞ’ı geçerek, doruğun yeni sahibi oldu. 2020 yılında net satış gelirlerini bundan evvelki yıla bakılırsa yüzde 20,3 artırarak 105.8 milyar liraya çıkaran EPİAŞ, açık orta Fortune Türkiye 500 sıralamasının birincisi oldu. EPİAŞ’ın Fortune 500’de yer alan şirketlerin toplam net satış gelirlerinden aldığı hisse ise yüzde 5,5 oldu. Net satış gelirleri itibariyle doruğa çıkan EPİAŞ, 78.5 milyon TL Faiz ve Vergi Öncesi Kâr (FVÖK) ile kâr sıralamasında listede fakat 316’ıncı sırada yer alabildi. Petrol meblağlarında yaşanan düşüşün ve talepte meydana gelen azalışın kararı üretimdeki daralmanın tesiriyle 2020 yılında bundan evvelki yıla göre net satış gelirleri yüzde 29,4 oranında düşerek 63.2 milyar lira olan TÜPRAŞ, Fortune 500 Türkiye-2020 listesinde ikinciliğe geriledi. 2020 yılında net satış gelirini bundan evvelki yıla nazaran yüzde 38 artırarak 55.5 milyar liraya çıkaran BİM, uzun yıllardır sürdürdüğü istikrarlı büyümeyle Türkiye’nin en büyük 3’üncü şirketi olmayı başardı. 2020 yılında bundan evvelki yıla nazaran yüksek oranlı büyümenin yaşandığı otomotiv bölümünün önde gelen şirketlerinden Ford Otomotiv, bundan evvelki yıla göre net satış gelirlerini yüzde 26,1 oranında artışla 49.5 milyar TL’ye çıkararak Fortune 500 Türkiye listesinde 4’üncülüğe yükseldi. Pandemi niçiniyle global manada yaşanan seyahat kısıtlamalarından olumsuz etkilenen Türk Hava Yolları’nın, 2020 yılında net satış gelirleri, bundan evvelki yıla nazaran yüzde 38,2 oranında düştü. 46.5 milyar net satış geliri ile Türk Hava Yolları, Fortune 500 Türkiye-2020 sıralamasında, bundan evvelki yıla göre iki basamak düşerek 5’inciliğe geriledi. Net satış gelirleri bundan evvelki yıla nazaran yüzde 18,6 düşüşle 43.7 milyar TL’ye gerileyen Petrol Ofisi de iki basamak düşerek Fortune 500 Türkiye-2020 listesine 6’ıncı kolay girdi. Ahlatçı Kuyumculuk, listeye 41.5 milyar TL net satış geliriyle 7’inci sırada, Arçelik, 40.9 milyar TL ile 8’inci sırada girerken, bundan evvelki yıl 5’inci sırada olan Opet ise 38.6 milyar TL net satış geliriyle listeye 9’uncu sırada girdi. Net satış gelirlerini bundan evvelki yıla göre yüzde 16,7 artırarak 32 milyar liraya çıkaran Erdemir ise Fortune 500 Türkiye-2020 listesine, 10’uncu sırada girmeyi başardı. Fortune 500 Türkiye sıralamasında yer alan birinci 10 şirket, 517.2 milyar TL net satış geliri ile toplam satışların yüzde 26,7’sini gerçekleştirdi.

1 milyar TL’nin üzerinde net satış geliri olan şirket sayısı 353’e çıktı

Fortune 500 Türkiye-2019 listesinde 323 olan 1 milyar TL’nin üzerinde net satış gelirine sahip şirket sayısı, Fortune 500 Türkiye-2020 listesinde, 353’e çıktı. Net satış gelirleri 10 milyar TL’nin üzerinde olan şirket sayısı ise 33’ten, 37’ye çıktı. Fortune 500 Türkiye 2020 listesinde, 500’üncü, yani en son sırada yer alan şirketin net satışları 629.3 milyon olarak gerçekleşti. Fortune 500 Türkiye Araştırması’nın belirtildiğı 2008 yılından itibaren bakıldığında listeye giriş çıtasının her yıl yükseldiği görülüyor. Öteki yandan Fortune 500 Türkiye listesinde yer alan şirketlerin, Türkiye’nin GSYİH’ı ortasındaki hissesi da yüzde 42,6’dan yüzde 38,4’e geriledi.

İhracat dolar bazında yüzde 26,1 geriledi

Fortune 500 Türkiye şirketlerinin toplam ihracatı, 2020 yılında bundan evvelki yıla göre, TL bazında yüzde 8,7 düşerek 471milyar liraya geriledi. İhracat dolar bazında ise bundan evvelki yıla göre yüzde 26,1 azalarak 67.2 milyar dolara geriledi. Fortune 500 Türkiye sıralamasında yer alan şirketlerin, 388’i ihracat yapıyor. Fortune 500 Türkiye’de yer alan şirketlerin net satışlarının yüzde 75,7’si iç satışlardan oluşurken, ihracatın hissesi yüzde 24,3’e geriledi.

Türkiye İhracatçı Birlikleri (TİM) ve Hizmet İhracatçıları Birliği tarafınca açıklanan 2020 yılı ihracat bilgilerine göre, Türkiye’nin toplam ihracatı 2020 yılında 204.1 milyar dolar oldu. Bu da Türkiye’nin toplam ihracatının yüzde 32,9’unun Fortune 500 Türkiye şirketleri tarafınca gerçekleştirildiğini ortaya koyuyor. Fortune 500 Türkiye ihracat listesinin, uzun bir vakitten beri başkanı olan THY, 2020 yılında da liderliği kimseye bırakmadı. Ford Otomotiv en çok ihracat gerçekleştiren 2’inci şirket olurken, Fortune 500 Türkiye sıralamasında Arçelik 3’üncü, RC Rönesans 4’üncü ve Anadolu Efes 5’inci oldu.

Finansman sarfiyatları arttı, net kâr düştü

Fortune 500 Türkiye-2020 listesinde yer alan şirketlerin, net satış gelirlerinde bundan evvelki yıla göre gerçek olarak gerilemenin yanında kârın da kıymetli oranda düştüğü dikkat çekiyor. Fortune 500 Türkiye-2020 listesindeki şirketlerin toplam net kârı, geçen yıla göre yüzde 15 oranında düşerek 66.4 milyar TL’ye geriledi. Şirketlerin temel faaliyet kârları yüzde 14,6 oranında artmasına karşın, döviz kurlarında yaşanan artışın da tesiriyle finansman masraflarında gerçekleşen yüzde 31,2 oranındaki artışın, net kârı olumsuz etkilediği görülüyor. Fortune 500 Türkiye şirketlerinin net satış kârlılığı; 2019 yılında yüzde 4,28 iken, 2020 yılında yüzde 3,42 düzeyine geriledi. 2019 yılında yüzde 11,73 olan özkaynak kârlılığı ise 2020 yılında yüzde 8,27’ye düştü. Fortune 500 Türkiye şirketlerinde 407’si kâr açıklarken, 93’ü ziyan deklare etti.

İstihdam azaldı

Fortune 500 listesindeki şirketlerin, 2019 yılında 1 milyon 351 bin olan istihdam sağladığı kişi sayısı, 2020 yılında 1 milyon 278 bin bireye geriledi. Fortune 500 Türkiye listelerine, yıllar itibariyle bakıldığında 2015 yılından bu yana istihdamın birinci sefer düştüğü görülüyor. Türkiye’de toplam istihdamın daha yüksek oranda gerilemesinin tesiriyle Fortune 500 Türkiye şirketlerinin Türkiye’deki toplam istihdam ortasındaki hissesi; 2019’da yüzde 4,8 iken bu oran 2020’de yüzde 4,9’a çıktı.

Fortune 500 Türkiye listesinde BİM, 60 bin 663 çalışanı ile istihdamda birinci sırada yer aldı. RC Rönesans İnşaat Taahhüt, 50 bin 794 çalışanıyla ikinci sırada yer alırken, 38 bin 458 çalışanı ile Migros, Fortune 500 Türkiye listesinde en çok istihdam sağlayan üçüncü şirket oldu.

5 şirketten biri halka açık

Türkiye’de bu yıl ağır bir halka arz süreci yaşansa da büyük şirketlerin halka arz ilgisinin artmadığı tersine gerilediği Fortune 500 Türkiye listesinde yer alan Borsa İstanbul’da süreç nazarann şirketlerin sayısında da net olarak görülüyor. Fortune 500 Türkiye listesinin birinci belirtildiğı 2008 yılında 124, 2009 yılında ise 129 şirket Borsa İstanbul şirketi iken, bu yılki listede yer alan 500 şirketten 99’u Borsa İstanbul şirketlerinden. Öteki bir tabirle Fortune 500 Türkiye şirketlerinin yalnızca beşte biri Borsa İstanbul’da süreç görüyor.

Fortune 500 Türkiye’nin tamamı Walmart’ın yarısı bile yapmıyor

Fortune 500 Türkiye şirketlerini global rakipleri ile kıyasladığımızda epeyce küçük kaldıklarını görüyoruz. Türkiye’de 10 milyar liranın üzerinde net satış gelirine sahip şirket sayısı artsa da Fortune 500 Türkiye-2020 sıralamasında yer alan şirketlerin, toplam net satış gelirleri dolar bazında yüzde 14 oranında düşerek 276.6 milyar dolara geriledi. Fortune 500 ABD listesinin birinci sırasında bulunan Walmart’ın net satışları ise bu yıl açıklanan bilgilere göre, 559.2 milyar dolara ulaştı. Bu manada Fortune 500 Türkiye şirketlerinin net satışlarının toplamı Walmart’ın yarısı bile (yüzde 49.5) yapmıyor. Fortune 500 Türkiye şirketlerinin tamamı, Fortune 500 ABD listesine fakat üçüncü kolay girebiliyor. Fortune 500 ABD listesinde 2’inci sırada yer alan Amazon.com’un ne satışları 386.1 milyar dolar, 3’üncü sırada yer alan Apple’ın net satış geliri ise 274.5 milyar dolara ulaştı.

Editöre Not: Fortune 500 Türkiye 2020 listesinde finansal kurumlar ve holding şirketleri hariç, tüm dallarda faaliyet gösteren şirketler incelendi. BIST’te süreç nazarann, datalarını kamuoyu ile paylaşan şirketlerin ayrıntıları ilgili kaynaklardan, başka şirketlerin ayrıntıları ise kendilerinden temin edildi.

Kaynak: (BHA) – Beyaz Haber Ajansı